У артыкуле прадстаўлены абноўлены варыянт структурнай карты паверхні крышталічнага фундамента паўднёва-ўсходняй Беларусі ў межах усходніх частак Паўночна-Прыпяцкага пляча і Жлобінскай седлавіны, паўднёвай часткі Аршанскай упадзіны, паўднёва-заходняга схілу Варонежскай антэклізы (Клінцоўскага грабена, Суражскага і Грымяцкага выступаў). На карце адлюстраваны будынак паверхні крышталічнага фундамента: выдзелены тэктанічныя блокі, ізалініямі акантураваны лакальныя структуры, абазначаны тэктанічныя разрывы, якія парушаюць суцэльнасць паверхні падмурка і абмяжоўваюць тэктанічныя структуры. Па лініі свідравін на тэрыторыі Варонежскай антэклізы і Аршанскай упадзіны пабудаваны геалагічны разрэз, на якім паказана, што разнарангавыя разломы на дадзенай тэрыторыі ў платформенным чахле парушаюць толькі адклады сярэдняга рыфея, не пранікаючы ў вышэйлеглыя.

Сабраны і прааналізаваны даволі вялікі масіў інфармацыі аб узроўневым рэжыме, гідрагеалагічных параметрах водаўмяшчальных і слабаводапранікальных адкладаў, разгледжаны ўсе буйныя радовішчы падземных вод краіны (прадукцыйнасцю, якая перавышае 5 тыс. м3/сут), прымеркаваныя да адкладаў чацвярцічнай, палеагенавай, крэйдавай, юрскай, дэвонскай сістэм і пародам верхняга пратэразоя. З прымяненнем метаду матэматычнага мадэліравання складзена ўяўленне аб развіцці ў часе варонак дэпрэсій як эксплуатуемых, так і вышэйшых грунтавых гарызонтаў (комплексаў), распрацавана тыпізацыя радовішчаў прэсных падземных вод Беларусі па ўмовах узаемасувязі з грунтавымі і паверхневымі водамі.

Тыпізацыя радовішчаў прэсных падземных вод Беларусі па ўмовах узаемасувязі з грунтавымі і паверхневымі водамі была распрацавана больш як 30 гадоў таму і ўдасканальвалася па меры правядзення даследаванняў, што знайшло сваё адлюстраванне ў цэлым шэрагу публікацый і з’яўляецца вельмі актуальнай і зараз. Аўтары выказваюць глыбокую ўдзячнасць калектыву аўтараў/даследчыкаў, якія прынялі ўдзел у навукова-даследчых і геолагаразведачных работах, якія паслужылі асновай пры стварэнні гэтай тыпізацыі.

У артыкуле разгледжаны заканамернасці размяшчэння залатаруднай і рэдкаметальнай мінералізацыі ў межах Каратаўскай руднай зоны, якая ўваходзіць у Зарафшана-Нуратаінскую металагенічную зону Паўднёвага Цянь-Шаня. Паказана, што на тэрыторыі фармуюцца два генетычныя тыпы арудзянення: рэдкаметальны, звязаны з раннепермскімі гранітоідамі, і золатарудны, прымеркаваны да дайкавых паясоў субвулканічных інтрузій сілуру і позняга карбону. Аналіз геалагічнай будовы, рудакантралюючых фактараў і марфалогіі рудных цел дазволіў вылучыць шэраг характэрных заканамернасцяў іх прасторавай лакалізацыі. Асаблівая ўвага нададзена структурам разломнага поля, зонам катаклаза, брэкчыравання і пражылкавага акварцавання, якия вызначыли размяшчэнне рудных цел у рудапраявах Курай, Прыдарожнае, Айдынбулак, Піралі і на радовішчы Сарміч. Выяўлены агульныя рысы іх будовы, што дае магчымасць абгрунтаваць перспектывы далейшага развіцця пошукавых работ на прылеглых плошчах.

Па керне свідравіны Рагачоўская-742 апісана каралава-страматапароідная пабудова сярэднефранскага ўзросту, якая захавалася ў выглядзе ксеналіту ў верхнефранскіх вулканагенных утварэннях адной з трубак выбуху ў Жлобінскай седлавіне. Пабудова ўтворана галінчатымі і масіўнымі табулятамі, кусцістымі і субцэрыoіднымі ругозамі, страматапараідэямі і арганагенным дэтрытам. Акрамя каркасных бесхрыбетных, знойдзены рэшткі пелецыпод, гастрапод, брахіяпод, гастрапод, крынаідэй і цэфалопод. У карбанатным разрэзе, у парадку залягання знізу ўверх, прасочваюцца тры інтэрвалы, якія адрозніваюцца па складзе і асаблівасцях каркасных арганізмаў. У першым (магутнасцю 14–15 м), і трэцім (магутнасцю 18–19 м), пераважаюць галінчатыя і кусцістыя каралы. Сярэдні, магутнасцю 12–13 м, адрозніваецца дамінаваннем масіўных і субцэрыоідных каралаў і страматапараідэй. Улічваючы заляганне пабудовы як ксеналіту, пахаванага ў выніку эксплазіўнай падзеі, разрэз свідравіны можа быць арыентаваны нахільна або перпендыкулярна да сапраўднай вертыкальнай восі пабудовы, у залежнасці ад вугла яе алахтоннага залягання. Такім чынам, свідравінай маглі быць пройдзены і латэральныя часткі (першы і трэці інтэрвалы) і ядро пабудовы (сярэдні iнтэрвал разрэзу), якое яны абрамляюць. Гэтым можна растлумачыць вышэйзгаданую сіметрыю. Ядро сфарміравана з масіўных страматапараідэй, табулят і субцэрыоідных ругоз, а прылеглыя да ядра латэральныя ўчасткі ўтвораны галоўным чынам галінчатымі табулятамі і кусцістымі ругозамі. Гэтая рэканструкцыя грунтуецца на дадзеных толькі адной свідравіны і таму з‘яўленне новых аналагічных знаходак можа прывесці да яе перагляду. Пароды, якія складаюць пабудову, характарызуюцца добра заўважнай сітаватасцю. У менш перакрышталізаваных вапняках сітаватасць звязана з пустасцямі ў шкілетах каралаў і ў дэтрытавым матрыксе. Шкілеты кусцістых ругоз нярэдка захоўваюць «анатамічную» пустотнасть, у той час як субцэрыоідныя ругозы пераважна закальматаваныя карбанатным рэчывам. У шкілетах масіўных і пласціністых табулят Alveolitidae пераважае другасная сітаватасць растварэння, а таксама сітаватасць на кантакце паліпнякоў з матрыксам. У шкілетах галінчатых табулят Thamnopora асноўная сітаватасць звязана з часткова незакальматаванай унутранай прасторай каралітаў. У кластарах табулят Scoliopora сітаватасць прымеркавана, у асноўным, да кантакту паміж галінкамі паліпнякоў і матрыксам. У больш перакрышталізаваных даламітызаваных вапняках назіраецца інверсія сітаватасці: адбываецца растварэнне сценак каралітаў табулят з утварэннем на іх месцы пустой прасторы, у той час як на месцы першапачатковых “анатамічных” пустасцяў каралітаў утвараюцца ўнутраныя злепкі. Найбольш даламітызаваныя інтэрвалы характарызуюцца кавернознасцю. У палеагеаграфічных адносінах знаходка мае асаблівае значэнне, бо дазваляе звязаць аднаўзроставыя заагенныя пабудовы Аршанскай упадзіны на поўначы, Жлобінскай седлавіны ў цэнтральнай частцы і Прыпяцкага прагіну на поўдні краіны ў тэарэтычны каралава-страматапароідны рыфоідны пояс, які, верагодна, існаваў ва ўсходняй Беларусі. Даследаванне дэвонскіх арганагенных пабудоў уяўляецца важным не толькі для іх ацэнкі ў якасці пастак вуглевадародаў, але і як магчымай асновы для падземных сховішчаў газу, а таксама вадкіх рэчываў. Буйныя арганагенныя ксеналіты ў малапранікальных вулканагенных адкладах, падобныя апісанаму ў гэтай працы — новы від аб’ектаў, перспектыўны для дадзенай мэты.

Прыведзены дадзеныя аб канадонтах з адкладаў трэмлянскага і вішанскага гарызонтаў ніжняга фамена Прыпяцкага прагіну. Вылучаны комплексы канадонтаў з таксонамі, характэрнымі для зон стандартнай канадонтавай шкалы: комплекс канадонтаў з адкладаў трэмлянскага гарызонту адпавядаюць зонам Palmatolepis termini і Pa. glabra prima; вішанскага — зонам Pa. glabra prima і Pa. glabra pectinata. Удакладнены час існавання відаў Polygnathus inaequilateralis Strel’chenko 2013, P. barskovi Strel’chenko 2013, P. polesicus Strel’chenko 2000. Праведзены стратыграфічныя карэляцыі гэтай часткі разрэзу з Валына-Падоліяй, цэнтральнымі раёнамі Усходне-Еўрапейскай платформы і Валгаградскім Паволжам, заходнім схілам Паўднёвага Урала, Літвой, Памераніяй і Свентакшыскімі гарамі Польшчы. Выкананы палеагеаграфічныя рэканструкцыі, прааналізаваны характар размеркавання індэксаў афарбоўкі канадонтавых элементаў.

У артыкуле разгледжаны асаблівасці прыродна-тэхнічных эколага-геалагічных сістэм рэкрэацыйных комплексаў, якія атрымалі шырокае распаўсюджванне ў Беларусі. Нягледзячы на тое, што гэтыя сістэмы займаюць значныя плошчы на тэрыторыі краіны, яны застаюцца практычна не вывучанымі, аб іх абіятычных і біятычных кампанентах маюцца толькі ўрыўкавыя разрозненыя звесткі. Грунтуючыся на раней распрацаванай аўтарамі сістэматыцы эколага-геалагічных сістэм тэрыторыі Беларусі, у гэтым артыкуле зроблена спроба скласці іх агульную характарыстыку, а таксама выявіць і ахарактарызаваць асаблівасці іх абіятычных (літатапа, гідратопа, эдафатопа) і біятычных (мікрабацэнозу, фітацэнозу, зоацэноза). Выяўленыя заканамернасці і асаблівасці ЭГС рэкрэацыйных комплексаў Беларусі можна разглядаць як агульныя для аналагічных ЭГС у Расіі, якія неабходна ўлічваць пры інжынерна-экалагічных пошуках і даследаваннях.ўлічваць пры інжынерна-экалагічных даследаваннях і інжынерна-экалагічных пошуках.

Артыкул прысвечаны распрацоўкі крытэрыяў ацэнкі геадынамічнай небяспекі актыўных разломаў. У ходзе даследаванняў вырашаліся наступныя задачы: абгрунтаванне крытэрыяў ацэнкі геадынамічнай небяспекі разломных зон; вывучэнне палёў падглебавага вадароду і гелія ў падземных водах; гравіметрычныя даследаванні і іх аналіз; правядзенне лінеаментнага аналізу і вывучэнне прасторава-часавай дынамікі патокаў трапасфернага метану па дадзеных спадарожнікавых здымак; апрабацыя мэтавага геафізічнага комплексу для ацэнкі небяспекі геадынамічна актыўных зон. Прапанаваны мэтавы геафізічны комплекс для ацэнкі небяспекі геадынамічна актыўных зон на прамыслова-ўрбанізаванай тэрыторыі, які ўключае вадародную і геліевую здымкі, гравіметрыю і дыстанцыйнае зандаванне Зямлі. На прыкладзе раёна даследаванняў выкананы спалучаны аналіз прасторавага размеркавання анамалій вадароду ў падглебавым паветры, гелія ў падземных водах, прасторава-часавых анамалій гравітацыйнага поля, лінеаментаў, выдзеленых па лічбавай мадэлі рэльефу STRM і здымках спадарожнікаў Landsat, прасторава-часавыя змяненні спектральнага індэкса NDMI. Па выніках аналізу ацэнена сучасная геадынамічная актыўнасць тэставых участкаў, выяўлены дзве зоны падвышанай геадынамічнай небяспекі — «Касцюкоўка» і «Аляксандраўка».

артыкуле прадстаўлены вопыт стварэння геолага-інфармацыйнай мадэлі сожскага стадыяльнага падгарызонту прыпяцкага гарызонту сярэдняга плейстацэну Віцебскай вобласці. Асновай для мадэлявання паслужыла база дадзеных свідравой вывучанасці тэрыторыі, якая ўключае інфармацыю больш за аб 2300 свідравінах, размешчаных у межах вобласці. Для апрацоўкі і візуалізацыі даных выкарыстоўваліся праграмныя прадукты ArcGIS, QGIS, SAGA GIS і іншыя. У працы апісаны этапы падрыхтоўкі зыходных дадзеных, выбар метадаў інтэрпаляцыі, пабудова лічбавых мадэляў паверхняў даху і падэшвы сожскага стадыяльнага падгарызонту прыпяцкага гарызонту сярэдняга плейстацэну. Ужыванне ГІС-тэхналогій дазволіла дэталізаваць асаблівасці залягання сожскіх адкладаў, ацаніць іх магутнасць і прасторавую зменлівасць, што стварае аснову для прагназавання распрацоўкі радовішчаў агульнараспаўсюджаных карысных выкапняў, прымеркаваных да дадзенага падгарызонту, з улікам рацыянальнага нетракарыстання. Даследаванне выканана ў рамках задання 10.4.02 “Распрацоўка геолага-інфармацыйных мадэляў кайназойскіх адкладаў тэрыторыі Беларусі для прагназавання новых найбольш даступных радовішчаў мінеральнай сыравіны і кіравання мінеральна-сыравіннай базай” падпраграмы 10.4 “Беларускія нетры” Дзяржаўнай праграмы навуковых даследаванняў “Прыродныя рэсурсы і навакольнае асяроддзе” на 2021–2025 гады.