ВЫЯЎЛЕННЕ АКТЫЎНЫХ РАЗЛОМАЎ І АЦЭНКА ГЕАДЫНАМІЧНАЙ НЕБЯСПЕКI ТЭРЫТОРЫІ
https://doi.org/10.65207/1680-2373-2026-1-88-97
Анатацыя
Артыкул прысвечаны распрацоўкі крытэрыяў ацэнкі геадынамічнай небяспекі актыўных разломаў. У ходзе даследаванняў вырашаліся наступныя задачы: абгрунтаванне крытэрыяў ацэнкі геадынамічнай небяспекі разломных зон; вывучэнне палёў падглебавага вадароду і гелія ў падземных водах; гравіметрычныя даследаванні і іх аналіз; правядзенне лінеаментнага аналізу і вывучэнне прасторава-часавай дынамікі патокаў трапасфернага метану па дадзеных спадарожнікавых здымак; апрабацыя мэтавага геафізічнага комплексу для ацэнкі небяспекі геадынамічна актыўных зон. Прапанаваны мэтавы геафізічны комплекс для ацэнкі небяспекі геадынамічна актыўных зон на прамыслова-ўрбанізаванай тэрыторыі, які ўключае вадародную і геліевую здымкі, гравіметрыю і дыстанцыйнае зандаванне Зямлі. На прыкладзе раёна даследаванняў выкананы спалучаны аналіз прасторавага размеркавання анамалій вадароду ў падглебавым паветры, гелія ў падземных водах, прасторава-часавых анамалій гравітацыйнага поля, лінеаментаў, выдзеленых па лічбавай мадэлі рэльефу STRM і здымках спадарожнікаў Landsat, прасторава-часавыя змяненні спектральнага індэкса NDMI. Па выніках аналізу ацэнена сучасная геадынамічная актыўнасць тэставых участкаў, выяўлены дзве зоны падвышанай геадынамічнай небяспекі — «Касцюкоўка» і «Аляксандраўка».
Аб аўтарах
А. П. ГусеўБеларусь
вул. Савецкая, 104, 246028, Гомель
Д. Ш Фазілава
Узбекістан
Астранамічная, 33, 100052, Ташкент
Спіс літаратуры
1. Адушкин, В. В. Приповерхностная геофизика: комплексные исследования литосферно-атмосферных взаимодействий в окружающей среде / В. В. Адушкин, А. А. Спивак // Физика Земли. – 2012. – №3. – С . 3–21.
2. Бондур, В. Г. Физическая природа линеаментов, регистрируемых на космических изображениях при мониторинге сейсмоопасных территорий / В. Г. Бондур, А. Т. Зверев // Современные проблемы дистанционного зондирования Земли из космоса. – 2006. – № 3. – Т. 2. – С. 177–183.
3. Гарецкий, Р. Г. Астеносфера – ведущий фактор формирования тектоносферы Припятского и Днепровского грабенов / Р. Г. Гарецкий, Г. И. Каратаев // Природопользование. – 2019. – №1. – С. 146–153.
4. Гумен, А. М. Исследование современных геодинамических процессов Припятского прогиба методом прецизионной уровнеметрии подземных вод / А. М. Гумен, А. П. Пинчук, И. Г. Киссин // Лiтасфера. – 1996. – №5. – С. 83–94.
5. Гумен, А. М. Подпочвенный водород – индикатор изменений напряженно-деформированного состояния земной коры асейсмичных регионов / А. М. Гумен, А. П. Гусев, В. П. Рудаков // Доклады Академии наук. – 1998. – Том 359. – № 3. – С. 390–393.
6. Гусев, А. П. Индикаторы активных разломов (на примере Гомельской структурной перемычки) / А. П. Гусев // Известия высших учебных заведений. Геология и разведка. – 2024. – Т. 66. – № 1. – С. 35–44
7. Гусев, А. П. Газогеохимические индикаторы геодинамически активных зон // А. П. Гусев // Лiтасфера. – 2025. – №1 (62). – С. 147–156.
8. Гусев, А. П. Аномальная динамика локальных геофизических полей как индикатор геодинамической опасности / А. П. Гусев // Лiтасфера. – 2025. – №2 (63). – С. 116–124.
9. Касьянова, Н. А. Экологические риски и геодинамика / Н. А. Касьянова. – М. : Научный мир, 2003. – 332 с.
10. Киссин, И. Г. Тензочувствительность флюидонасыщенных сред / И. Г. Киссин // Вулканология и сейсмология. – 2011. – №3. – С. 34–45.
11. Кузьмин, Ю. О. Научно-методические основы обеспечения геодинамической безопасности объектов нефтегазового комплекса / Ю. О. Кузьмин // Записки Горного института. – 2010. – Т. 188. – С.158–162.
12. Кузьмин, Ю. О. Современная геодинамика системы разломов / Ю. О. Кузьмин // Физика Земли. – 2015. – №4. – С. 25–30.
13. Кузьмин, Ю. О. Современная геодинамика опасных разломов / Ю. О. Кузьмин // Физика Земли. – 2016. – № 5. – С. 87–101.
14. Кузьмин, Ю. О. Современная геодинамика: от движений земной коры до мониторинга ответственных объектов / Ю. О. Кузьмин // Физика Земли. – 2019. – №1. – С. 78–103.
15. Купцова, О. В. Методика выявления дизъюнктивных нарушений по данным дистанционного зондирования Земли с использованием линеаментного анализа / О. В. Купцова // Мониторинг: наука и технологии. – 2021. – №1. – С. 6–13.
16. Пинчук, А. П. Особенности геотермического режима северо-восточной части Припятского прогиба / А.П. Пинчук, А.П. Гусев, Ю.П. Иванов // Геофизический журнал. – 1996. – Т. 18. – №4. – С. 70-72.
17. Результаты водногелиевых исследований на северо-востоке Припятского прогиба и сопредельной территории / А. М. Гумен [и др.] // Поиски и освоение нефтяных ресурсов Республики Беларусь : сб. науч. тр. – Гомель : БелНИПИнефть, 1997. – Вып. 2. – С. 64–69.
18. Рудаков, В. П. О мониторинге состояния геологической среды посредством непрерывных измерений вариаций концентрации водорода и радона подпочвенных отложений / В. П. Рудаков, Ю. А. Уточкин // Геохимия. – 1993. – №9. – С. 1368–1370
19. Сейсмотектоника Беларуси и Прибалтики / Р. Е. Айзберг [и др.] // Літасфера. – 1997. – № 7. – С. 5–18.
20. Современная геодинамика и нефтегазоносность / под ред. Н. А. Крылова и В. А. Сидорова. – М. : Наука, 1989. – 200 с.
21. Структура поверхности кристаллического фундамента Гомельской структурной перемычки и сопредельных территорий / Р. Г. Гарецкий [и др.] // Літасфера. – 2018. – № 1 (48). – С. 19–29.
22. Шевырев С. Л. Программа LEFA: автоматизированный структурный анализ космической основы в среде MATLAB / С. Л. Шевырев // Успехи современного естествознания. – 2018. – №10. – С. 138–143.
23. Яницкий, И. Н. Гелиевая съемка / И. Н. Яницкий. – М.: Недра, 1979. – 96 с.
24. Automated detection and monitoring of methane super-emitters using satellite data / B. J. Schuit [et al.] // Atmos. Chem. Phys. – 2023. – V. 23. – P. 9071–9098.
25. High-frequency monitoring of anomalous methane point sources with multispectral Sentinel-2 satellite observations / D. J. Varon [et al.] // Atmos. Meas. Tech. – 2021. – V. 14. – P. 2771–2785.
26. Methane retrieved from TROPOMI: improvement of the data product and validation of the first 2 years of measurements / A. Lorente [et al.] // Atmospheric Measurement Techniques. – 2021. – Vol. 14. – P. 665–684.
27. Spivak, A. A. Manifestation of fault zones in geophysical fields / A. A. Spivak // Geodynamics & Tectonophysics. – 2014. – V. 5 (2). – P. 507–525.
28. Webber, C. M. An examination of enhanced atmospheric methane detection methods for predicting performance of a novel multiband uncooled radiometer imager / C. M. Webber, J. P. Kerekes // Atmos. Meas. Tech. – 2020. – V.13. – P. 5359–5367.
##reviewer.review.form##
Для цытавання:
Гусеў А.П., Фазілава Д.Ш. ВЫЯЎЛЕННЕ АКТЫЎНЫХ РАЗЛОМАЎ І АЦЭНКА ГЕАДЫНАМІЧНАЙ НЕБЯСПЕКI ТЭРЫТОРЫІ. Літасфера. 2026;(1 (64)):88-97. https://doi.org/10.65207/1680-2373-2026-1-88-97
For citation:
Gusev A.P., Fazilova D.Sh. IDENTIFICATION OF ACTIVE FAULTS AND ASSESSMENT OF THE GEODYNAMIC HAZARD OF THE TERRITORY. Litasfera. 2026;(1 (64)):88-97. (In Russ.) https://doi.org/10.65207/1680-2373-2026-1-88-97
JATS XML









